# EPD standartları ve ürün kategori kuralları (PCR)

> EPD’nin çatı standardı **ISO 14025**’tir; hesap yöntemi **ISO 14040/14044**’e, yapı ürünlerinde ise **EN 15804+A2** (uluslararası karşılığı ISO 21930) kurallarına dayanır. Her ürün grubu için ayrıntılı hesap kuralları **ürün kategori kurallarında (PCR)** tanımlanır. Doğru PCR seçimi, beyanın hedef pazarda kabul edilmesi için belirleyicidir.

Kaynak sayfa: https://www.cevreselurunbeyani.com/standartlar-ve-pcr
Son güncelleme: 11 Ekim 2026
Yayımlayan: Çevresel Ürün Beyanı Rehberi (https://www.cevreselurunbeyani.com)

## EPD hangi standartlara dayanır?

| Standart | Konusu | EPD’deki rolü |
| --- | --- | --- |
| ISO 14020 | Çevre etiketleri ve beyanları için genel ilkeler | Tüm etiket tiplerinin ortak çerçevesi |
| ISO 14025 | Tip III çevre beyanları | EPD programlarının, PCR ve doğrulamanın kuralları |
| ISO 14040 / ISO 14044 | Yaşam döngüsü değerlendirmesi | Hesap yöntemi |
| EN 15804+A2 | Yapı ürünleri için temel PCR (Avrupa) | Modüller, göstergeler, kesme ve tahsis kuralları |
| ISO 21930 | Yapı ürünleri için çevresel beyanlar (uluslararası) | Avrupa dışı pazarlarda EN 15804’ün karşılığı |
| EN 15942 | Yapı ürünleri EPD’lerinde işletmeler arası iletişim formatı | Beyanın sunum biçimi |
| EN 15978 | Bina düzeyinde çevresel performans hesabı | EPD verisinin bina LCA’sında kullanımı |
| EN 50693 | Elektrik ve elektronik ürünler için PCR | Bu ürün grubunda EPD hesabının temeli |
| ISO 14067 | Ürünlerin karbon ayak izi | Yalnızca iklim etkisine odaklanan ayrı bir standart |

## EN 15804+A2 neyi değiştirdi?

EN 15804’ün 2019’da yayımlanan A2 tadili, yapı ürünü EPD’lerini AB’nin Çevresel Ayak İzi (EF) yöntemiyle uyumlu hale getirdi. Pratikteki en önemli değişiklikler şunlardır:

- **Asgari kapsam genişledi:** çoğu ürün için A1–A3’e ek olarak yaşam sonu (C1–C4) ve D modülünün beyanı zorunlu hale geldi.
- **Küresel ısınma potansiyeli ayrıştırıldı:** GWP toplamın yanında fosil, biyojenik ve arazi kullanımı bileşenleriyle ayrı ayrı raporlanıyor.
- **Gösterge seti güncellendi:** su yoksunluğu gibi yeni göstergeler ve EF uyumlu karakterizasyon faktörleri geldi.
- **Biyojenik karbon içeriği:** ürün ve ambalajdaki biyojenik karbonun ayrıca beyan edilmesi istendi.

> **Eski EPD’lere dikkat** EN 15804+A1’e göre hazırlanmış beyanlar, A2’ye göre hazırlananlarla doğrudan karşılaştırılamaz. Alıcınız A2 uyumlu beyan istiyorsa güncelleme gerekebilir.

## PCR nedir ve neden önemlidir?

Ürün kategori kuralları (Product Category Rules, PCR), belirli bir ürün grubu için LCA’nın nasıl yapılacağını ve EPD’de neyin nasıl raporlanacağını tanımlayan belgedir. Beyan edilen birimi, sistem sınırlarını, tahsis kurallarını, zorunlu senaryoları ve raporlanacak göstergeleri belirler. Aynı ürün için farklı PCR’ler farklı sonuçlar üretebileceğinden, karşılaştırılabilirliğin temeli PCR’dir.

Yapı ürünlerinde PCR’ler katmanlıdır: EN 15804+A2 **çekirdek PCR** olarak çalışır; belirli malzeme grupları için onu tamamlayan **c-PCR**’ler (complementary PCR) bulunur. Örneğin beton için EN 16757, seramik karolar için EN 17160, ısı yalıtım ürünleri için EN 16783 ve ahşap için EN 16485 kullanılır. Program operatörleri de kendi PCR kütüphanelerini yayımlar.

## Doğru PCR nasıl seçilir?

1. Ürününüzün kullanım alanını ve hedef pazarını netleştirin.
2. Hedef pazarda kullanılan program operatörünün PCR kütüphanesini tarayın.
3. Ürününüzün bir c-PCR kapsamına girip girmediğini kontrol edin.
4. PCR’nin geçerlilik tarihine ve güncel sürüme bakın; süresi dolmak üzere olan PCR ileride sorun çıkarabilir.
5. Alıcınıza veya proje danışmanına seçtiğiniz PCR’nin kabul edilip edilmediğini teyit edin.
6. Uygun PCR yoksa program operatörüyle yeni PCR geliştirme sürecini konuşun.

## Sık sorulan sorular

### EN 15804 sadece yapı malzemeleri için mi geçerli?

Evet, EN 15804 yapı işlerinde kullanılan ürün ve hizmetler içindir. Tekstil, gıda veya elektronik gibi diğer ürün gruplarında program operatörlerinin ilgili PCR’leri veya EN 50693 gibi ürün grubuna özel standartlar kullanılır.

### PCR’ye nereden ulaşabilirim?

Program operatörlerinin web sitelerinde PCR kütüphaneleri yayımlanır. Türkiye’de EPD Türkiye ve onun bağlı olduğu International EPD System’in kütüphanesi ilk bakılacak yerlerdir.

## Kaynaklar

- [ISO 14025:2006 — Çevre etiketleri ve beyanları, Tip III çevre beyanları](https://www.iso.org/standard/38131.html) — ISO
- [ISO 14040:2006 — Yaşam döngüsü değerlendirmesi: İlkeler ve çerçeve](https://www.iso.org/standard/37456.html) — ISO
- [ISO 14044:2006 — Yaşam döngüsü değerlendirmesi: Gereklilikler ve kılavuz](https://www.iso.org/standard/38498.html) — ISO
- [ISO 21930:2017 — Yapı ürünleri ve hizmetleri için çevresel beyanlar](https://www.iso.org/standard/61694.html) — ISO
- [ISO 14067:2018 — Ürünlerin karbon ayak izi](https://www.iso.org/standard/71206.html) — ISO
- [The International EPD System](https://www.environdec.com) — EPD International AB (program operatörü)
- [ECO Platform — Avrupa yapı ürünleri EPD program operatörleri birliği](https://www.eco-platform.org) — ECO Platform AISBL