EPD ve LCA sözlüğü
Çevresel ürün beyanlarında ve yaşam döngüsü analizinde geçen 37 terimin kısa tanımı. Her terimin kendi bağlantısı vardır.
- A1–A3 modülleriProduct stage
- Hammadde temini, hammadde nakliyesi ve üretimi kapsayan ürün aşaması. Beşikten kapıya kapsam bu üç modülden oluşur. Ayrıntılı bilgi
- Abiyotik kaynak tüketimi (ADP)Abiotic depletion potential
- Mineral, metal ve fosil kaynakların tüketimini gösteren gösterge. Mineraller için kg Sb eşdeğeri, fosil kaynaklar için MJ birimiyle raporlanır.
- Arka plan verisiBackground data
- Üreticinin doğrudan kontrolü dışındaki süreçler için veritabanlarından alınan genel veri; örneğin şebeke elektriğinin veya bir hammaddenin ortalama etkisi.
- Asitlenme potansiyeli (AP)Acidification potential
- Kükürt dioksit ve azot oksit gibi emisyonların toprak ve suyu asitleştirme etkisi. EN 15804+A2’de mol H⁺ eşdeğeriyle raporlanır.
- Bağımsız doğrulamaThird-party verification
- EPD’nin, hesabı yapan ekipten ve üreticiden bağımsız, program operatörünce yetkin kabul edilmiş bir uzman tarafından PCR’ye uygunluk açısından incelenmesi. Ayrıntılı bilgi
- Beşikten kapıyaCradle to gate
- Hammaddenin çıkarılmasından ürünün fabrikadan çıkışına kadar olan yaşam döngüsü kapsamı.
- Beşikten mezaraCradle to grave
- Üretim, nakliye, kullanım ve yaşam sonu dahil tüm yaşam döngüsü kapsamı.
- Beyan edilen birimDeclared unit
- Sonuçların hangi ürün miktarı için verildiğini gösteren birim; ör. 1 kg, 1 m² veya 1 m³ ürün. İşlev bilgisi içermez.
- Birincil veriPrimary / foreground data
- Doğrudan üreticinin tesisinden ölçülen veya kayıtlardan alınan veri: enerji tüketimi, hammadde miktarı, fire oranı gibi.
- Biyojenik karbonBiogenic carbon
- Bitkiler gibi biyolojik kaynaklarda depolanan karbon. EN 15804+A2’de ürün ve ambalajdaki biyojenik karbon ayrıca beyan edilir.
- CPR (Yapı Ürünleri Tüzüğü)Construction Products Regulation
- AB’de yapı ürünlerinin piyasaya arz koşullarını düzenleyen tüzük. Yeni sürümü 2024/3110 sayılı Tüzüktür. Ayrıntılı bilgi
- D modülüModule D
- Sistem sınırı ötesindeki faydalar ve yükler; geri dönüştürülen malzemenin veya geri kazanılan enerjinin başka bir sistemde birincil kaynak yerine geçme potansiyeli.
- Dijital ürün pasaportu (DPP)Digital Product Passport
- Ürünün bileşim, çevresel performans ve yaşam sonu bilgilerini bir veri taşıyıcı üzerinden erişilebilir kılan dijital kayıt. ESPR ve CPR ile düzenlenir; ilk zorunluluk 18 Şubat 2027’de bataryalarla başlar. Ayrıntılı bilgi
- DoPC (Performans ve Uygunluk Beyanı)Declaration of Performance and Conformity
- Yeni CPR ile eski performans beyanının (DoP) yerini alan, çevresel bilgileri de kapsayan beyan.
- ECO Platform
- Avrupa’daki yapı ürünleri EPD program operatörlerinin ortak kalite kurallarını denetleyen birlik. Ayrıntılı bilgi
- EN 15804+A2
- Yapı ürünleri için Avrupa çekirdek PCR standardı. Modülleri, göstergeleri, kesme ve tahsis kurallarını tanımlar. Ayrıntılı bilgi
- EPD (Çevresel ürün beyanı)Environmental Product Declaration
- ISO 14025’e göre hazırlanan, LCA’ya dayanan, bağımsız doğrulanmış ve yayımlanmış Tip III çevre beyanı. Ayrıntılı bilgi
- ESPR (Ekotasarım Tüzüğü)Ecodesign for Sustainable Products Regulation
- AB’nin neredeyse tüm fiziksel ürünler için ekotasarım gerekliliklerini ve dijital ürün pasaportunu düzenleyen 2024/1781 sayılı tüzüğü. Ayrıntılı bilgi
- Etki değerlendirmesi (LCIA)Life Cycle Impact Assessment
- Envanter sonuçlarının karakterizasyon faktörleriyle etki kategorilerine dönüştürüldüğü aşama.
- Fonksiyonel birimFunctional unit
- Ürünün sağladığı işlevi niceliksel olarak tanımlayan birim; ör. 50 yıl boyunca 1 m² dış duvarın belirli bir ısı geçirgenliğini sağlaması.
- ISO 14025
- Tip III çevre beyanlarının, yani EPD programlarının ilke ve prosedürlerini tanımlayan uluslararası standart. Ayrıntılı bilgi
- ISO 14040 ve ISO 14044
- Yaşam döngüsü değerlendirmesinin ilkelerini, çerçevesini ve gerekliliklerini tanımlayan standartlar. Ayrıntılı bilgi
- ISO 14067
- Ürünlerin karbon ayak izinin hesaplanması ve raporlanması için uluslararası standart. Ayrıntılı bilgi
- Kesme kriteriCut-off criteria
- Hesap dışında bırakılabilecek küçük girdilerin sınırı. EN 15804’te birim süreç başına kütle ve enerjinin %1’i, modül başına toplam %5’i.
- Küresel ısınma potansiyeli (GWP)Global warming potential
- Sera gazı emisyonlarının iklim değişikliğine katkısı; kg CO₂ eşdeğeri olarak raporlanır. EN 15804+A2’de toplam, fosil, biyojenik ve arazi kullanımı bileşenleri ayrı verilir.
- LCA (Yaşam döngüsü değerlendirmesi)Life Cycle Assessment
- Bir ürünün yaşam döngüsü boyunca girdi ve çıktılarını hesaplayıp çevresel etkilere dönüştüren yöntem. Ayrıntılı bilgi
- Ötrofikasyon potansiyeli (EP)Eutrophication potential
- Azot ve fosfor gibi besin maddelerinin su ve toprakta aşırı birikme etkisi. Tatlı su, deniz ve kara için ayrı raporlanır.
- PCR (Ürün kategori kuralları)Product Category Rules
- Belirli bir ürün grubu için LCA’nın nasıl yapılacağını ve EPD’de neyin raporlanacağını tanımlayan kurallar. Ayrıntılı bilgi
- Program operatörüProgramme operator
- PCR’leri yöneten, doğrulayıcıları onaylayan ve EPD’leri kayıt numarasıyla yayımlayan kuruluş. Ayrıntılı bilgi
- Sistem sınırıSystem boundary
- LCA’ya hangi süreçlerin ve yaşam döngüsü aşamalarının dahil edildiğini belirleyen sınır.
- SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması)CBAM
- AB’ye belirli ürünlerin ithalatında gömülü emisyonların beyanını ve fiyatlandırılmasını öngören mekanizma. Ayrıntılı bilgi
- Su yoksunluğu potansiyeli (WDP)Water deprivation potential
- Su kullanımının, suyun kıt olduğu bölgelerdeki etkisini ağırlıklandıran gösterge; m³ dünya eşdeğeri yoksunluk olarak raporlanır.
- TahsisAllocation
- Birden fazla ürün üreten bir süreçteki girdi ve çıktıların ürünlere bölüştürülmesi; kütle, ekonomik değer veya fiziksel ilişkiye göre yapılır.
- Tamamlayıcı PCR (c-PCR)Complementary PCR
- EN 15804 çekirdek kurallarını belirli bir malzeme grubu için ayrıntılandıran kurallar; ör. beton için EN 16757. Ayrıntılı bilgi
- Tip III çevre beyanıType III environmental declaration
- Önceden belirlenmiş parametrelerle sayısal çevresel veri sunan, bağımsız doğrulanmış beyan. EPD bu türdendir.
- Ürün ailesi EPD’siProduct family EPD
- Benzer bileşim ve üretim sürecine sahip birden fazla ürünü tek beyanda kapsayan EPD.
- Yaşam döngüsü envanteri (LCI)Life Cycle Inventory
- LCA’nın, tüm girdi ve çıktıların toplanıp hesaplandığı aşaması.